Điểm sách, “Chúa đã khước từ”, “Hãy gọi đi! Người ta sẽ trả lời anh chăng?”

Một nhóm 14 mục sư ở Bình Nhưỡng, ngay trước thềm cuộc chiến tranh Triều Tiên, bị Cộng sản Bắc Hàn quây bắt, tra tấn: 12 người bị xử bắn, 2 người sống sót quay về: 1 phát điên, 1 cương quyết không tiết lộ cho ai việc gì đã xảy ra. Nếu tóm gọn toàn bộ “Chúa đã khước từ,” của nhà văn Hàn Kiều Richard E. Kim xuất bản năm 1964, từng gây ra những cơn sóng lẫy lừng trong lòng giới phê bình và độc giả Mỹ, để rồi nhanh chóng bị quên lãng và đến tận 2011 mới được Penguin phát hành trở lại, thì câu chuyện chỉ đơn giản có vậy.

Nhưng mọi chuyện quả không phải chỉ có vậy. “Chúa đã khước từ” diễn ra trên cái nền giai đoạn lịch sử cực kỳ cam go: vài tháng ngắn gọn mùa đông năm 1950, khi quân đội Nam Hàn được sự trợ giúp của Liên Hiệp Quốc (Hoa Kỳ) tấn công và chiếm Bình Nhưỡng, quân đội Bắc Hàn tháo chạy, để rồi nhanh chóng được Trung Cộng tiếp sức và lấy lại Bình Nhưỡng khi quân Nam Hàn và Liên Hiệp Quốc triệt thoái hoàn toàn bỏ rơi thành phố này. Không chỉ có vậy, tiểu thuyết này còn động chạm đến những vấn đề phức tạp của lịch sử Thiên chúa giáo ở Triều Tiên, với những chuyện về thánh tử vì đạo (chính là tựa đề của tiểu thuyết “The Martyred”).

Trung úy Lee, từng là giảng viên đại học môn Lịch sử văn minh ở Hán Thành, gia nhập quân đội Nam Hàn, đến Bình Nhưỡng vào tuần thứ hai của tháng 10 năm 1950 và được đại tá Chang, phân công vào bộ phận tình báo, với nhiệm vụ điều tra vụ án cái chết của 12 mục sư được coi là tuẫn tiết vì đạo kia. Trong 12 người đó, có cha của Park, bạn thân của Lee, hai người từng từ nhau vì mối bất hòa tôn giáo.

Nhiệm vụ của Trung úy Lee không hề đơn giản bởi không có cách nào để tìm được sự thật, bởi ngay cả lời khai của kẻ sắp bị xử tử và kẻ xử tử mâu thuẫn với nhau, bởi kẻ sắp bị xử tử là mục sư Shin lại liên tục thay đổi lời khai của mình. Một loạt câu hỏi được đặt ra, không tìm thấy câu trả lời: (i) tại sao chỉ có Shin và Han sống sót, họ có phải là những kẻ Judas bán Chúa bán đứng các mục sư khác hay không? (ii) có thật sự tất cả 12 người kia đều là những kẻ tuẫn vì đạo cả hay không, hay trong số họ cũng tồn tại những kẻ phản bội, vốn cấu kết với Cộng sản Bắc Triều? (iii) trước khi bị xử bắn, họ đã khai ra những gì và không khai ra những gì, họ đã phản ứng như thế nào trước cái chết: họ có cầu nguyện Chúa, hay chính họ là người ruồng bỏ Chúa?

IMG_7918.JPG

“Chúa đã khước từ” sẽ lần lượt hé mở những khía cạnh bị che mờ này cho người đọc, lẫn lộn với quá trình tìm hiểu sự thật, là quá trình ngụy tạo sự thật, của chính quân đội Nam Hàn, của chính nhân chứng của vụ thảm sát. Richard Kim dường như xây dựng để trung úy Lee đứng ở một đầu mút, còn mục sư Shin lại đứng ở một đầu mút, để rồi nhanh chóng họ hoán đổi vị trí cho nhau. Mục sư Shin, từ ban đầu tuyệt đối giữ im lặng, đến lúc công khai mình chính là Judas phản bội, là kẻ có tội, bằng mọi cách che giấu sự thật vì sự thật không phải bao giờ cũng là cái người khác có thể chịu đựng nổi, và đến cuối cùng ông cũng phải đương đầu với chính bản thân: liệu ông có tin vào Chúa?

Không phải ngẫu nhiên mà đến giờ cận kề cái chết, mục sư cha của Park, kẻ đã từ con vì con không chịu tin vào Chúa, lại từ chối không cho mọi người cầu nguyện, không cho mọi người đọc kinh từ sách Gióp. Và khi mục sư Shin, che giấu sự thật, thú tội với giáo dân, để rồi phục sinh trong lòng họ, lại cùng rì rầm đọc kinh trong sách Gióp: những con người đã bị Chúa thử thách, đau khổ, chết chóc,

“Trong thành thị, người hấp hối rên rỉ,
và hồn kẻ tử thương kêu cứu,
nhưng Thiên Chúa không nghe lời khẩn nguyện!” (Job 24:12)

“Chúa đã khước từ” là câu chuyện mang đầy hơi hướm triết học hiện sinh về niềm tin tôn giáo và vai trò của niềm tin trong cuộc sống con người: liệu Chúa có nghe thấy những lời than khóc khổ đau của con người mà ra tay cứu giúp, hay chúng ta là những kẻ đã bị Chúa khước từ? Liệu sự thật có phải là tôn chỉ của đời sống, và những kẻ tôn thờ sự thật có đi theo con đường ấy đến cùng hay cũng nhanh chóng rơi vào giai đoạn phải từ bỏ nó, vì những thứ không hẳn là cao cả hơn?
Những câu hỏi không lời giải đáp vì vừa riêng tư vừa phổ quát này có lẽ sẽ đeo bám mãi những nhân vật và cả độc giả của “Chúa đã khước từ”. Không chỉ thế, thật giả lẫn lộn, lộng giả thành trân có lẽ áp dụng rất hợp lý cho những thú nhận của luật sư Shin, kẻ tuẫn vì đạo vô cùng khó dò trong câu chuyện, đến ngay cả lời khước từ Chúa của ông trước khi cả Bình Nhưỡng rơi vào khói lửa cũng đầy mập mờ: ông tin là thật, hay ông nói thế là vì Trung Úy Lee? Chúa ở với mỗi người, và chỉ có người ấy biết quan hệ thật sự giữa họ.

Với hệ thống những nhân vật không có tên, chỉ có họ, và tất cả lại được đặt vào chức vụ mà họ đảm đương, Đại tá Chang, mục sư Shin, Tuyên Úy Koh… cùng với câu chuyện gần như không có tiển triển gì đặc biệt, “Chúa đã khước từ” tạo được một không khí quẩn quanh, ngột ngạt, nơi con người luôn ở trong trạng thái tâm lý căng thẳng, đấu tranh với chính mình, đấu tranh với đức tin, khao khát tìm hiểu sự thật.

Có thể lý giải vì sao “Chúa đã khước từ” được đón nhận nồng nhiệt đến vậy khi nó ra đời, năm 1964, khi những Chiến tranh Triều Tiên vẫn còn là đề tài mang tính thời sự tương đối được quan tâm trong giai đoạn Chiến tranh Lạnh, với tác giả từng là quân nhân của quân đội Liên Hiệp Quốc, để rồi nhanh chóng bị Chiến tranh Việt Nam leo thang che mờ đi. Dẫu có câu chuyện hay và đầy những ý nghĩa triết học, “Chúa đã khước từ” lại không phải là một câu chuyện được viết quá tốt. Những lẩn quẩn trong nội dung, những câu văn kể đều đều liệt kê các tình tiết xảy ra làm tiểu thuyết bị tước đi hầu hết sự hấp dẫn có thể có của một câu chuyện kể.

CHÚA ĐÃ KHƯỚC TỪ
Của Richard E. Kim. Dịch bởi Lê Khắc Cầm.
320 trang. Phương Nam Book & NXB Hội Nhà Văn. 140.000đ.
Đánh giá: ***

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Create a free website or blog at WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: